EIGEN+PENNING | Museum Beelden aan Zee | Museum voor beeldhouwkunst in Scheveningen

EIGEN+PENNING

19 januari - 7 maart 2021

EIGEN+PENNING

Moderne penningkunst museaal en particulier verzameld

De expositie toont in vogelvlucht de meest opmerkelijke penningen uit de eigen museumcollectie, in aansluiting op de gelijknamige tentoonstelling in de Grote Zaal van het museum.

Ontstaan als privécollectie van het echtpaar Theo en Lida Scholten – de stichters van museum Beelden aan Zee – focust deze verzameling zich met name op de moderne, sculpturale penning en laat daarbij ook de artistieke voorgeschiedenis zien. Aan de hand van de ruim 900 penningen die de collectie momenteel telt, zijn de ontwikkelingen in de penningkunst vanaf het begin van de twintigste eeuw tot op de dag van vandaag goed te volgen. De expositie tracht deze ontwikkelingen summier in beeld te brengen door de penningen in min of meer chronologische volgorde te tonen. Daarnaast is er ook aandacht besteed aan het diverse karakter van de collectie die naast Nederlandse, ook buitenlandse penningen omvat.

Het overzicht begint met enkele Renaissance-penningen uit de 15e eeuw die in Italië gemaakt zijn en de geboorte van de artistieke penning inluiden. Het zijn vooral portretten van prominente personen die opvallen door de soepele en harmonieuze manier van uitbeelden. De Renaissance-penningen vormden een belangrijke inspiratiebron voor de Nederlandse penningkunstenaars uit de twintigste eeuw. 

Daarna volgen Franse en Belgische penningen uit de eerste decennia van de 20e eeuw, eerst in de art nouveau- en later in de art déco-stijl. Deze penningen tonen het ware meesterschap op technisch en artistiek gebied. Dat hoge niveau vloeit onder andere voort uit het feit dat enkele van de destijds vooraanstaande beeldhouwers de penningkunst als expressievorm omarmden en tot hun specialiteit maakten.

Geïnspireerd door de Franse en Belgische collega’s maakten ook Nederlandse kunstenaars penningen in deze stijl.

Ondertussen werd in 1925 in Nederland de Vereniging voor Penningkunst (VPK) opgericht om de artistieke penning te stimuleren en verder te doen opbloeien. De Vereniging gaf – en geeft nog steeds – ééns per jaar opdracht aan een kunstenaar om een penning te maken. De expositie toont enkele penningen uit het Interbellum, gevolgd door de hedendaagse jaarpenningen van de VPK. De evolutie van de traditionele naar de sculpturale penning wordt in dit ensemble goed zichtbaar.

Nederland ontwikkelde zich in rap tempo tot één van de landen waar de penningkunst op hoog artistiek niveau staat en daar ook internationaal bekend om is. De aanzet daartoe werd door Jan Bronner en vooral Piet Esser in de jaren ’50 van de twintigste eeuw op de Rijksakademie in Amsterdam gegeven. Als docent Beeldhouwkunst introduceerde Esser aan zijn leerlingen de geboetseerde (en vervolgens gegoten) penning die meer artistieke vrijheid bood en verlost werd van de strenge beperkingen inzake vorm, materiaal, techniek en afmeting die de geslagen penning kenmerkt.

Hier is een aantal geboetseerde penningen van Esser en zijn leerlingen te zien, gevolgd door conceptuele en abstracte werken van de nieuwe generatie, waar Nederland bekend om staat. 

In de collectie van museum Beelden aan Zee bevinden zich ook penningen uit andere landen zoals Engeland, Japan, Polen, België, Bulgarije en Slowakije. Enkele voorbeelden hiervan geven een interessante kijk op een andere manier van creatief denken en de vormgeving van penningen in die landen.