Rui Chafes X Alberto Giacometti

De internationale tentoonstelling Rui Chafes X Alberto Giacometti: Gris, Vide, Cris III, brengt het werk van de Portugese kunstenaar Rui Chafes samen met dat van de Zwitserse modernist Alberto Giacometti. Met zijn indrukwekkende installaties biedt Chafes een nieuwe, verstilde en zintuiglijke ervaring van Giacometti’s wereldberoemde sculpturen. Gris, Vide, Cris III, de derde tentoonstelling in een internationale reeks, wordt georganiseerd door museum Beelden aan Zee in samenwerking met de Fondation Giacometti in Parijs en de Calouste Gulbenkian Foundation in Lissabon. 

Curatoren: Helena de Freitas en Brigitte Bloksma

De Portugese hedendaagse kunstenaar Rui Chafes (Lissabon, 1966) werd geboren in hetzelfde jaar waarin Alberto Giacometti (Borgonovo, 1901 – Chur, 1966) overleed. Hoewel ze zijn gescheiden door tijd, plaats en vormentaal, delen zij een artistiek streven: transcendentie en het zichtbaar maken van het onzichtbare. Ze onderzoeken ieder op een eigen manier hoe sculptuur getuige is van aanwezigheid én afwezigheid, een spanning tussen lichaam, ruimte en geest. Waar Giacometti dit bereikt via een proces van reduceren, onderzoekt Chafes juist de grenzen van ijzer.

Een unieke ontmoeting
De tentoonstelling toont de sculpturen van beide kunstenaars voor het eerst samen in Nederland. “Na de succesvolle tentoonstelling van Ryan Gander X Edgar Degas krijgt museum Beelden aan Zee opnieuw de kans om twee grootmeesters in een unieke ontmoeting bijeen te brengen,” aldus Brigitte Bloksma, directeur en co-curator van de tentoonstelling. “De architectuur van ons museum met het natuurlijke lichtspel vormt de ideale ruimte voor deze ontmoeting waarbij Chafes ons op een nieuwe manier met het werk van Giacometti laat kennismaken. Het is een tentoonstelling die niet alleen gezien, maar ook ervaren wil worden.” 

Grijs, Leegte, Schreeuw
Het concept van Gris, Vide, Cris — Grijs, Leegte, Schreeuw — is ontleend aan het gelijknamige gedicht van Giacometti en vat de thematische kern van de bijzondere ontmoeting tussen de twee kunstenaars samen. Voor Chafes verwijst het grijs naar het moment tussen zichtbaarheid en verdwijnen, de leegte naar de ruimte waarin die ervaring vorm krijgt en de schreeuw naar de intensiteit van de menselijke ervaring. De tentoonstelling ontvouwt zich precies in dat tussengebied, waar de fragiele mensfiguren van Giacometti resoneren binnen de stille, contemplatieve wereld van Chafes.

La Nuit
Het sculpturale werk La Nuit is een van de hoogtepunten van de tentoonstelling. Rui Chafes ontwierp deze ijzeren structuur rondom Giacometti’s eerste studie in gips, Le Nez (1947–1950) in opdracht van de Fondation Giacometti in 2018. In dat jaar werd de eerste Gris, Vide, Cris tentoonstelling georganiseerd in de Franse vestiging van de Calouste Gulbenkian Foundation, in samenwerking met de Fondation Giacometti. Vijf jaar later leidde deze samenwerking tot een nieuwe tentoonstelling in het hoofdgebouw van de Calouste Gulbenkian Foundation in Lissabon. 

Nieuw werk
Voor Gris, Vide, Cris III in museum Beelden aan Zee selecteerde curatoren Brigitte Bloksma en Helena de Freitas tien sculpturen van Giacometti die voor Chafes het uitgangspunt vormen voor een reeks beelden, waarvan meerdere speciaal voor deze gelegenheid zijn gemaakt. Centraal in de tentoonstelling staat niet alleen het lichaam als sculptuur, maar ook het lichaam in relatie tot de ruimte en de bezoeker. 

Een krachtig spanningsveld
In het samenspel tussen Giacometti en Chafes openbaart zich een mensbeeld dat even kwetsbaar als tijdloos is. Waar Giacometti’s uitgerekte figuren balanceren tussen materialiteit en verstilling, tast Chafes met zijn ijzeren beelden de grenzen af tussen lichamelijkheid en leegte. Hij nodigt bezoekers uit om zijn werken te betreden. Au-delà des yeux en Lumière zijn donkere installaties met lange architecturale gangen waarin verschillende beelden van Giacometti op een hele andere manier te zien zijn. Met deze werken, toont de Portugese kunstenaar de menselijke figuur als een tijdelijke verschijning in een oneindige ruimte. Zo ontstaat een krachtig spanningsveld tussen kwetsbaarheid en monumentaliteit, en tussen vorm en het onzichtbare. 

Thumbnail afbeelding: Alberto Giacometti, Standing Woman, 1956 © Succession Alberto Giacometti / ADAGP, Paris, 2025

Header afbeelding: Rui Chafes, La Nuit, 2018 with Alberto Giacometti, Le Nez, 1947-1950. Collection Fondation Giacometti © Succession Alberto Giacometti / ADAGP, Paris, 2025